Stomatologia zachowawcza

1. Niszczenie szkliwa
   Bakterie próchnicy niszczą i zmieniają w czarną maź najtwardszą tkankę w całym organizmie – szkliwo zęba. Proces ten odbywa się bezobjawowo.
2. Niszczenie zębiny
   Bakterie próchnicy po pokonaniu szkliwa rozpoczęły niszczenie drugiej warstwy zęba. Jest ona bardziej miękka, przez co łatwiej i szybciej ulega destrukcji.
3. Zniszczona zębina
   Bakterie próchnicy oddziela niewielka warstwa zębiny od dostania się do ukrwionej i unerwionej części zęba – miazgi.
4. Niszczenie korzeni
   Bakterie próchnicy dostały się do ukrwionej i unerwionej części zęba. Toksyny krążą po całym organiźmie, negatywnie wpływając na stawy, serce, nerki i inne narządy.

Plan leczenia opiera się na ocenie stanu zniszczenia poszczególnych zębów, może ulec zmianie pod wpływem nowych danych, uzyskanych np. w trakcie leczenia. Nasi stomatolodzy kontrolują stan Twojej jamy ustnej i na tej podstawie proponują leczenie.

Zacznijmy od tego, że dorosły człowiek posiada 28 zębów (plus maksymalnie 4 tzw. zęby mądrości, ale również może nie mieć ich wcale). Są to zęby stałe, które wyrznęły się w miejscu zębów mlecznych utraconych w dzieciństwie. Wymiana zębów mlecznych na zęby stałe zaczyna się najczęściej w 5-6 roku życia od pojawienia się „szóstek”(czyli pierwszych zębów trzonowych). Następnie wyrzynają się „jedynki” (siekacze centralne), „dwójki” (siekacze boczne), „czwórki” (przedtrzonowe drugie), „piątki” (przedtrzonowe pierwsze), „trójki” (kły) i na końcu „siódemki” (trzonowce drugie). U części osób pojawiają się również już wcześniej wspomniane „ósemki” potocznie zwane zębami mądrości.

Ząb zbudowany jest z:

• korony (czyli tego co widzimy w jamie ustnej), w której znajduje się komora zęba
• korzenia (znajdującego się wewnątrz kości), w którym przebiega kanał połączony z komorą zęba znajdującą się w koronie
• szyjki, która łączy koronę z korzeniem i jest przykryta dziąsłem

Zewnętrzna powierzchnia korony zęba pokryta jest szkliwem (najtwardsza część zęba). Pod nim znajduje się zębina, która otacza komorę zęba znajdującą się w samym środku korony. W komorze mieści się natomiast miazga zęba, czyli nerw i naczynia krwionośne, odpowiedzialne m.in. za odżywianie pozostałych tkanek zęba (zębina, szkliwo) oraz przenoszenie uczucia bólu i dotyku.

Korzeń zęba z zewnątrz pokryty jest cementem (tkanka o chropowatej powierzchni), pod którym znajduje się zębina łącząca się z zębiną korony. Przez środek korzenia biegnie kanał zęba, w którym biegną naczynia krwionośne i nerwy zęba (miazga). Zębina oraz miazga korony i korzenia jednolicie w siebie przechodzą.
Miazga jest to tkanka zawierająca nerwy oraz naczynia i to ona odpowiada za ‘życie’ zęba. Nerwy odpowiedzialne są za przewodzenie m.in. uczucia bólu i łączą się z układem nerwowym całego organizmu. Zadaniem naczyń krwionośnych jest natomiast odżywianie tkanek zęba.

Ząb w kości (zębodole) utrzymywany jest za pomocą specjalnych więzadeł zwanych ozębną. Włókna te zbudowane są tkanki łącznej, a dokładnie z kolagenu. Ich zadaniem, oprócz utrzymania zęba w zębodole, jest amortyzowanie działania sił mechanicznych podczas żucia oraz przenoszenie uczucia bólu i dotyku.

Siekacze, czyli jedynki i dwójki są niewielkimi zębami służącymi do odgryzania kawałków pokarmów. Posiadają one jeden korzeń, w którym znajduję się jeden kanał.

Kły, czyli trójki są dość masywnymi zębami, które służą do rozdzierania pokarmu. Posiadają jeden korzeń i biegnący w nim jeden kanał.

Przedtrzonowce, czyli trójki i czwórki, które na swojej powierzchni mają dwa guzki służą nam do rozdrabniania pokarmu i posiadają zwykle jeden korzeń i jeden kanał (wyjatek stanowi czwórka górna, która najczęściej posiada dwa kanały).

Trzonowce, czyli szóstki, siódemki i ósemki, na swojej powierzchni posiadają od 4 do 5 guzków, które pomagają w żuciu i miażdżeniu pokarmu. Trzonowce szczęki posiadają trzy, a trzonowce dolne dwa korzenie, w których biegnie od 3 do 4 kanałów. Budowa trzecich zęby trzonowych, czyli zębów mądrości posiada bardzo zróżnicowaną budowę i różni się często znacznie w zależności od osoby. Tak samo zróżnicowana jest ich obecność w jamie ustnej. Jedni pacjenci w ogóle nie mają ósemek, inni mają jedną, inni dwie, bądź trzy a jeszcze inni wszystkie cztery.

Należy pamiętać, że każdy człowiek jest inny i mimo, iż posiadamy wiele cech wspólnych, w niektórych przypadkach nasza budowa anatomiczna odbiega od normy i tak samo może być w temacie zębów. U jednych osób może np. pojawić się dodatkowy kanał w zębie, u innych dodatkowy korzeń. Nie są to sytuacje bardzo częste, ale się zdarzają, dlatego zawsze trzeba o tym pamiętać.

Próchnica jest to choroba zakaźna dotykające nasze zęby, za którą odpowiedzialne są bakterie, głównie z rodzaju paciorkowców. Tak jak w przypadku większości chorób tak i w tym do jej wywołania potrzebne są nie tylko bakterie, ale przede wszystkim sprzyjające warunki otoczenia. W przypadku próchnicy są nimi:

• niedokładne mycie zębów, co skutkuje odkładanie się płytki nazębnej (czyli bakterii, resztek pokarmów itd.) i kamienia nazębnego
• częste podjadanie pomiędzy głównymi posiłkami, co systematycznie dostarcza bakteriom pożywienia i pozwala na ich rozwój
• jedzenie/picie dużych ilości pokarmów próchnicotwórczych (np. chipsy, cukierki, słodzone napoje gazowane)
• podatność tkanek zęba (np. zęby u dzieci i młodzieży, osoby z defektami szkliwa, zmniejszone wydzielanie śliny)

Aby doszło do powstania ubytku próchnicowego nie wystarczą same bakterie (które i tak bytują w jamie ustnej większości z nas), ale też muszą zaistnieć inne czynniki, które będą temu sprzyjały, a są wymienione powyżej.

Próchnica jest to proces rozpuszczania twardych tkanek zęba (szkliwo, zębina, cement) przez kwasy, które produkowane są przez bakterie. Ubytek próchnicowy z początku płytki i łatwy do wyleczenia, w przypadku nie zastosowania odpowiednich środków leczniczych, pogłębia się zajmując kolejne tkanki zęba aż dochodzi do miazgi (nerwu zęba) powodując jego zapalenie, a następnie martwicę, co znacznie komplikuje początkowo dosyć proste leczenie.

Jakie są objawy próchnicy?

• kolor – Próchnica to nie zawsze są czarne plamki na zębach. Ciemniejsze zabarwienie zęba może być wywołane przez wiele innych przyczyn. Oczywiście próchnica też może być tego powodem, ale równie dobrze ciemny kolor może dawać osad z kawy, herbaty czy palenia papierosów. Dlatego, też jeśli chodzi o kolor to ubytek próchnicowy może mieć barwę od śnieżnobiałego przez kremowy, żółtawy, brązowy aż do czarnego. I dlatego należy zgłaszać się do dentysty na wizyty kontrolne, gdyż on będzie potrafił rozróżnić te plamy, które faktycznie są próchnicą.
• ubytek (dziura) – Rozpuszczanie tkanek zęba może powodować widoczne ubytki tych tkanek, ale nie zawsze musi być to wielka dziura, którą zobaczymy gołym okiem. Próchnica jest chorobą podstępną i często zdarza się, że mimo iż z zewnątrz ząb wygląda na zdrowy, tkanki zęba wewnątrz są w stanie rozpadu. Związane jest to z procesami remineralizacji szkliwa (czyli wyłapywania przez szkliwo fluoru ze śliny), czyli odbudowy utraconych tkanek. Powoduje to zakamuflowanie procesu próchnicowego, który doszedł już wcześniej do zębiny, a wtedy nie da się już go powstrzymać. I pozornie zdrowy ząb z zewnątrz w środku jest znacznie zniszczony przez próchnicę.
• ból – Ból zęba jest odczuciem bardzo indywidualnym i kiedy u jednych osób próchnica o średnim stopniu zaawansowania będzie wywoływała już ból, u innych głęboki ubytek próchnicowy takiego bólu nie wywoła. Poza tym ból zęba nie zawsze oznacza próchnicę (może być spowodowany nadwrażliwością zębiny, wyrzynaniem się ósemek, obecnością kieszeni partologicznej obok zęba). Niemniej jednak w przypadku odczuwania bólu należy zgłosić się do dentysty, aby mógł on mógł ocenić co jest jego przyczyną.

Gdzie najczęściej powstaje próchnica?

• w bruzdach na powierzchni żującej zębów
• na powierzchniach stycznych, czyli pomiędzy zębami; ten rodzaj ubytku jest szczególnie niebezpieczny, gdyż ciężko jest go wykryć z powodu słabej widoczności tych powierzchni; aby zapobiec rozwojowi tego typu próchnicy należy używać codziennie nitki dentystycznej.
• w okolicy szyjki zęba
• na powierzchni korzenia, gdy w wyniku parodontozy nastąpiło odsłonięcie powierzchni korzenia

Powstawanie ubytku próchnicowego jest procesem długotrwałym i nie pojawia się on z dnia na dzień. Co prawda w zębach dzieci oraz osób młodych próchnica postępuje znacznie szybciej niż u dorosłych, ale mimo wszystko nadal trwa to jakiś czas.

Poniżej przedstawiamy etapy powstawania ubytku próchnicowego:

1. spożycie pokarmu
2. bakterie będące w jamie ustnej dostają kolejną dawkę pożywienia, gdyż w naszym jedzeniu znajdują się składniki niezbędne dla ich rozwoju, czyli cukry
3. bakterie produkują kwasy
4. pH w jamie ustnej spada w wyniku działania wyprodukowanych kwasów
5. następuje rozpuszczenie szkliwa przez kwasy, czyli demineralizacja (na tym etapie jest to próchnica początkowa)
   • odpowiednie doczyszczanie tego miejsca oraz profilaktyka fluorkowa są w stanie zatrzymać proces próchnicowy, a nawet doprowadzić do jego odwrócenia, czyli remineralizacji
6. brak interwencji prowadzi do tego, że kolejne posiłki powodują odkładanie się płytki nazębnej na naszych zębach, a nieprawidłowe czyszczenie ciągły dostęp bakterii do pożywienia, co powoduje dalsze rozpuszczanie kolejnych warstw szkliwa i powstanie próchnicy powierzchownej
   • W tym przypadku potrzebna jest już ingerencja lekarza. Próchnicę należy usunąć i założyć wypełnienie (plombę). Jest to zabieg bezbolesny.
   • Tego rodzaju ubytki są bardzo trudne do rozpoznania dla pacjenta, dlatego tak ważne są częste wizyty kontrolne (przynajmniej 2 razy do roku, a osób z dużą tendencją do próchnicy 4 razy do roku).
7. ciągła obecność sprzyjających warunków do rozwoju próchnicy oraz brak interwencji stomatologa prowadzi do dalszego rozpuszczania następnych warstw zęba (zębiny) i pogłębiania się ubytku (próchnica średnia)
   • Takim ubytkiem musi zająć się lekarz dentysta. Należy usunąć rozmiękłe tkanki zęba i założyć plombę. U części pacjentów będzie to zabieg bezbolesny, inni mogą odczuwać dyskomfort, który można wyeliminować za pomocą znieczulenia.
8. Gdy ubytek średniej głębokości nie zostanie wyleczony, będzie cały czas się pogłębiał, mimo nawet bardzo dokładnego czyszczenia zębów. Rozpuszczanie przez kwasy kolejnych warstw tkanki zęba spowoduje powstanie próchnicy głębokiej.
9. Jeżeli próchnica nie zostanie usunięta dochodzi do zapalenia miazgi (nerwu), co w konsekwencji kończy się koniecznością przeprowadzenia leczenia kanałowego.

Należy pamiętać o kontrolnych wizytach u lekarza dentysty (przynajmniej dwa razy w roku, a u osób ze skłonnością do próchnicy 4 razy w roku). W większości gabinetów przeglądy są bezpłatne, więc nie naraża nas to na koszty. Dzięki takiej kontroli oszczędzamy sobie niepotrzebnego bólu, gdyż usuwanie próchnicy na początku rozwoju jest niebolesne. Często nie ma nawet potrzeby borowania, a tylko zastosowania związków fluoru o wysokim stężeniu, które doprowadzą do odwrócenia procesu próchnicowego. Dodatkowo wizyty kontrolne pozwalają na dużą oszczędność pieniędzy, gdyż leczenie ubytków głębokich, leczenie kanałowe, czy też usuwanie zębów są zabiegiem znacznie kosztowniejszymi niż leczenie próchnicy mniej zaawansowanej.

Proces usuwania próchnicy i zakładania plomby dzielimy na kilka etapów. Poniżej przedstawiamy opis zakładanie wypełnienia kompozytowego – najczęściej używanego.

• Znieczulenie pacjenta, jeśli ubytek jest głęboki, bądź pacjent sobie tego życzy, ze względu na strach przed bólem podczas borowania
• Oczyszczenie ubytku próchnicowego, czyli usunięcie tkanek dotkniętych próchnicą za pomocą wiertła, czyli potocznie zwane borowaniem.
• Założenie podkładu, czyli położenie na dno głębokiego ubytku materiału, który ma za zadanie odizolować miazgę od plomby. Przy braku podkładu w głębokich ubytkach miazga znajdowałaby się blisko plomby, co mogłoby powodować jej drażnienie i dyskomfort dla pacjenta. Ubytki płytkie i średnie nie wymagają zakładania podkładu.
• Założenie wypełnienia, czyli włożenie plomby do ubytku (przebieg tego procesu różni się w zależności o materiału, który jest używany, dlatego też, opiszemy proces zakładania plomby przy użyciu najczęściej używanego materiału – kompozytu).
  • Na ząb nakładany jest specjalny niebieski żel (kwas ortofosforowy), który lekarz wyciska ze strzykawki. Ma on za zadanie przygotować powierzchnię zęba do połączenia się z plombą.
  • Następnie żel jest spłukiwany (jeśli dostanie się na język pacjent może odczuć jego gorzkawy/kwaśny smak). Czasami etap nakładanie żelu jest pomijany (ze względu na rodzaj używanego kompozytu).
  • Ubytek jest suszony za pomocą dmuchawki i smarowany specjalnym płynem (bondem), który lekarz naświetla lampą polimeryzacyjną, aby się utwardził. Płyn ten pomaga połączyć tkanki zęba z plombą.
  • Następnie przychodzi kolej na założenie już właściwej plomby, najczęściej w kilku warstwach, gdzie każda z osobna jest naświetlana lampą w celu utwardzenia.
• Dopasowanie plomby do zgryzu, czyli dentysta sprawdza czy wypełnienie nie jest zbyt wysokie przy użyciu specjalnej kalki, którą zaleca zagryźć, a następnie nadaje plombie odpowiedni kształt.

Istnieje kilkanaście rodzajów materiałów służących do wypełniania ubytków. Te najczęściej stosowane można podzielić na 4 główne grupy:

• Kompozyty – dzielimy je na chemoutwardzalne (czyli twardniejące w wyniku reakcji chemicznych po zmieszaniu płynu z proszkiem, refundowane przez NFZ) oraz światłoutwardzalne (twardniejące pod wpływem naświetlania lampą polimeryzującą, najczęściej stosowane). Pierwsza grupa osiąga jednak gorszy efekt estetyczny w porównaniu do drugiej. Największą zaletą kompozytów ‚na światło’ jest fakt iż, produkowane są w kolorach zębów, w bardzo wielu odcieniach, co pozwala na uzyskanie bardzo dobrego efektu estetycznego, często nie do odróżniania dla ‚zwykłego’ człowieka. W zależności od producenta są to materiały o różnych właściwościach.
• Glassjonomery – są to wypełnienia, których duża zaletą jest uwalnianie fluoru. Często stosowane w miejscach w których kompozyt nie spełniałby dobrze swojej funkcji, jako wypełnienia tymczasowe w celu podleczenia zęba, bądź jako podkłady w ubytkach głębokich. Ze względu na dość jasny kolor nie są plombami o dobrej estetyce, ale za to ze względu na uwalnianie fluoru, mają właściwości lecznicze.
• Amalgamaty – są to tzw. czarne, bądź srebrne plomby (refundowane przez NFZ). Są to wypełnienia o dobrych właściwościach, ale niestety ze względu na swój ciemny kolor ich stosowanie jest ograniczone.
• Opatrunki – czyli wypełnienia tymczasowe, są to materiały o właściwościach leczniczych, których zadaniem jest podleczenie zęba. Należą do nich tlenek cynku oraz glassjonomery (opisane wyżej).

To jaki materiał należy zastosować w danym przypadku zależy od stomatologa, gdyż on kierując się swoim doświadczeniem, rodzajem ubytku próchnicowego i warunkami panującymi w jamie ustnej jest w stanie dobrać odpowiedni rodzaj leczenia.

Jaki jest koszt założenia plomby?

Ceny za wypełnienie są bardzo zróżnicowane, gdyż zależne są od głębokości i rozległości ubytku, tego czy trzeba było zastosować podkład (ubytki głębokie), czy będzie podane znieczulenie i przede wszystkim od rodzaju materiału użytego do wypełnienia.
Ceny w gabinetach prywatnych wahają się:

• 70 – 200 zł niewielka plomba
• 90– 250 zł średniej wielkości plomba
• 100 – 350 zł rozległa plomba

Część gabinetów od razy w cenie plomby wlicza znieczulenie, w innych trzeba dodatkowo dopłacić (od 20 do 100 zł).

NFZ refunduje zakładanie plomb amalgamatowych we wszystkich zębach, glassjonomerów i kompozytów chemoutwardzalnych w zębach przednich oraz znieczulenie.

Przy zabiegach opracowywania próchnicy i zabiegach chirurgii stomatologicznej stosowane jest znieczulenie miejscowe.

Znieczulenie zębów górnych – lekarz podaje znieczulenie w błonę śluzową na wysokości zęba od strony policzka i często również od strony podniebienia. Po kilkudziesięciu sekundach pacjent zaczyna czuć drętwienie okolicy wokół znieczulanego zęba.

Znieczulenie zębów dolnych:

• Zęby trzonowe i przedtrzonowe – znieczulane są przez podanie znieczulenia wkłuwając się za ostatnim zębem (na wysokości ‘siódemki’/’ósemki’). Znieczulenie objawia się drętwieniem policzka, połowy języka i połowy wargi po stronie znieczulanego zęba. Pacjent odczuwa to jako brak czucia połowy dolnej szczęki (żuchwy).
• Zęby przednie znieczulane są przez podanie znieczulenia w błonę śluzową od strony wargi i od strony języka. Objawem znieczulenia jest drętwienie okolicy danego zęba.

Objawy znieczulenia w zależności od rodzaju znieczulenia i od predyspopzycji pacjenta utrzymują się od 1,5h do nawet 4h. W przypadku znieczulenia dolnych zębów bocznych kiedy brak jest czucia połowy żuchwy należy w tym czasie unikać jedzenia oraz picia gorących napoji, gdyż może to grozić przygryzieniem się, bądź poparzeniem błony śluzowej jamy ustnej.

W dzisiejszych czasach znieczulenia są bardzo dobrej jakości i rzadkością jest pacjent, którego trudno jest znieczulić. Jest to znieczulenie miejscowe, więc nie ma powodu by się go obawiać. Igła używana do znieczulenia jest bardzo cieniutka, więc ukłucie można porównać do ugryzienia komara. W przypadku pacjentów bardziej wrażliwych stomatolog przed ukłuciem smaruje błonę śluzową znieczulającym żelem (często o owocowych zapachu), co jeszcze bardziej eliminuje uczucie wkłucia. Znieczulenie bocznych zębów dolnych sprawia pacjentom czasami większy dyskomfort, ale jest to tylko chwilowe uczucie, po którym pacjent nic już później nie czuje i jest w stanie zrelaksować się na fotelu 🙂

Należ pamiętać, że przed wykonaniem znieczulenia koniecznie należy wspomnieć stomatologowi o:

• uczuleniu na leki
• chorowaniu na nadciśnienie, padaczkę czy nadczynność tarczycy
• ciąży
• przypadku złego samopoczucia po wcześniejszych aplikacjach znieczulenia
• chorowaniu na hemofilię, bądź inne choroby układu krzepnięcia

Dentofobia jest to paniczny, wręcz paraliżujący strach przed wizytą u dentysty. Osoby go odczuwające pojawiają się w gabinecie dentystycznym dopiero w momencie bólu nie do wytrzymania, z którym nie są sobie w stanie poradzić. Jest to problem, który wbrew pozorom dotyka bardzo dużej liczby osób.

Najczęstszymi przyczynami strachu przed dentystą (w tym dentofobii) są:

• nieprzyjemne doznania podczas wcześniejszych wizyt (najczęściej uraz spowodowany leczeniem bez znieczulenia w dzieciństwie)
• zła postawa lekarza dentysty, który skutecznie zniechęcił do wizyt stomatologicznych
• opowiadania rodziny, znajomych o przykrych doświadczeniach związanych z wizytą u stomatologa (często popełnianym błędem jest opowiadanie dzieciom, bądź przy dzieciach o bolesnych doznaniach podczas leczenia zębów, co wywołuje u nich już na wstępie niepotrzebny strach)
• wysokie koszty związane z leczeniem

Czy faktycznie jest się czego bać?

ból
Należy zapomnieć o czasach kiedy to wszystkie zabiegi stomatologiczne były robione bez znieczulenia, bądź ze znieczuleniem, które słabo działało, powodując u pacjenta ogromne cierpienia. Nowoczesna stomatologia jako jeden z podstawowych celów stawia sobie przede wszystkim komfort pacjenta na fotelu dentystycznym. Praca w jamie ustnej również jest znacznie łatwiejsza i mniej stresująca dla samego stomatologa w sytuacji kiedy pacjent leży spokojnie na fotelu.
Znieczulenia stosowane aktualnie w gabinetach dentystycznych są bardzo dobre jakościowo, nie są zagrożeniem dla pacjenta i przede wszystkim nie należy się ich bać. Podczas zabiegów stomatologicznych lekarz znieczula miejscowo tylko te tkanki, które będą poddawane zabiegowi, co oznacza, że cały czas zachowujemy świadomość.
Jeżeli pacjent oprócz samego bólu panicznie boi się znieczulenia i ukłucia igłą to wyjściem z takiej sytuacji jest udanie się do gabinetu, który posiada:

• znieczulenie systemem komputerowym – szybkość podawania środka znieczulającego regulowana jest przez system komputerowy
• możliwość leczenie w podtlenku azotu – jest to inaczej zwany gaz rozweselający, który rozluźnia i relaksuje pacjenta
• możliwość leczenia w znieczuleniu ogólnym – ten sposób rozwiązania problemu jest jednak ostatecznością i to niestety bardzo kosztowną

złe podejście lekarza
Rozwiązanie tego problemu jest bardzo proste, a mianowicie zmiana lekarza prowadzącego. Najlepiej zapytać się kogoś bliskiego, bądź znajomego czy nie zna stomatologa, którego mógłby polecić i udać się tam przynajmniej na wizytę kontrolną by wybadać sytuację 🙂

koszty
Jeżeli strach przed wizytą u dentysty jest spowodowany obawą o wysokość kosztów, które możemy ponieść to:

• można udać się do przychodni mającej podpisany kontrakt z Narodowym Funduszem Zdrowia (lista zabiegów refundowanych), co na pewno zmniejszy koszty
• sprawdzić ceny usług w gabinecie przed udaniem się do niego, bądź zapytać personel
• regularnie korzystać z kontrolnych wizyt u dentysty, co wyeliminuje koszty poważnych i kosztownych zabiegów stomatologicznych

Jakie są metody radzenia sobie z dentofobią?

Wybór odpowiedniego dentysty – najlepszą metodą jest udać się do kogoś poleconego.

Wizyta adaptacyjna – czyli wizyta opierająca się na samej rozmowie z lekarzem i zapoznawaniu się ze sprzętami używanymi przez stomatologa. Czasami jeżeli pacjent jest na to gotowy dentysta może przeprowadzić badanie, oglądając jamę ustną i informując o potrzebach leczniczych. W części gabinetów takie wizyty są umieszczone w zakresie usług, w innych jest to kwestia dogadania się z lekarzem.

Wybranie gabinetu specjalizującego się leczeniu pacjentów z dentofobią – Przychodnie te są odpowiednio dostosowane do przyjmowania takich pacjentów – sprzyjające kolory w poczekalni, aromaterapia, puszczanie odpowiedniej relaksującej muzyki, system wizyt adaptacyjnych.

Leczenie w podtlenku azotu – jest to metoda stosowana głównie w przypadku dzieci, ale nie ma przeciwwskazań do zastosowania jej u dorosłych. Polega na wdychaniu przez specjalną maskę mieszaniny podtlenku azotu i tlenu, która wprowadza pacjenta w stan przyjemnego odprężenia i oszołomienia przy zachowaniu świadomości. Nie jest to znieczulenie ogólne i nie wymaga specjalnego przygotowania poza wstrzymaniem się od spożywania posiłków na 2 godziny przed zabiegiem. Pacjent może opuścić gabinet już w ciągu kilku minut po zaprzestaniu podawania podtlenku azotu. Więcej na ten temat można przeczytać w artykule Leczenie w podtlenku azotu.

Nie straszenie dzieci – wielu rodziców chcąc wesprzeć dziecko przed jego pierwszą wizytą u dentysty mówi: ‚nie bój się, nic nie będzie boleć’. Takie postępowanie jest niedopuszczalne, gdyż po pierwsze użycie słowa ‚ból’ powoduje, że w głowie do tej pory nieświadomego malucha zapala się czerwona lampka, że może czekać go coś nieprzyjemnego. Po drugie nigdy nie mamy pewności, że nie będzie boleć, a takie wcześniejsze zapewnienia sprawią, że nasza pociecha następnym razem nam nie zaufa. Więcej o tym jak przygotować dziecko do wizyty u dentysty i poradzić sobie z jego strachem przeczytasz w artykule na temat pierwszej wizyty oraz co zrobić, gdy dziecko boi się dentysty

Tlenek cynku jest to tzw. wypełnienie czasowe/opatrunek, które lekarz stomatolog zakłada najczęściej na 1-6 miesięcy do zęba.
Dentysta decyduje się na takie rozwiązanie, gdy próchnica jest na tyle głęboka, że dalsze jej usuwanie mogłoby spowodować dojście do miazgi zęba (czyli nerwu), co w większości przypadków musiałoby zakończyć się leczeniem kanałowym. Tego sposobu leczenia nie można zastosować, gdy próchnica jest na tyle zaawansowana, że właściwości tlenku cynku nie są w stanie zapobiec rozwijającemu się zapaleniu miazgi (nerwu).

Tlenek cynku występuje w postaci proszku, który po zmieszaniu z eugenolem (płynem) przybiera konsystencję plasteliny. W takiej postaci wkładany jest do ubytku, gdzie pod wpływem śliny ulega stwardnieniu w ciągu godziny. Przez ten czas należy powstrzymać się od jedzenia i picia.

Dzięki swoim właściwościom powoduje:

• ograniczenie rozwoju bakterii w ubytku,
• remineralizację pozostawionej zębiny dotkniętej próchnicą,
• powstanie od strony miazgi jeszcze jednej cienkiej warstwy twardej tkanki zęba – zębiny, zmniejszając tym prawdopodobieństwo dojścia do nerwu przy ponownym opracowywaniu ubytku.

W zależności od tego jak doczyszczony był ubytek, a także od predyspozycji pacjenta takie leczenie może zakończyć się sukcesem, bądź porażką. Porażką w tej sytuacji jest obnażenie miazgi, czyli dotarcie do nerwu przy ponownym opracowywaniu ubytku (czyli po tych 1-6 miesiącach). Najczęściej jednak takie leczenie przynosi pożądany efekt, szczególnie u osób młodych.

Jaki jest koszt założenia tlenku cynku/opatrunku?

W zależności od gabinetu jest to koszt od 30 do 100 zł (plus cena znieczulenia od 20 do 100 zł).

Kompozyty są najpopularniejszym rodzajem wypełnień wykorzystywanym do plombowania zębów. Ich największą zaletą jest możliwość dobrania często idealnego koloru plomby w oparciu o kolor zęba, co ułatwia osiągnięcie bardzo dobrego efektu estetycznego, na czym najczęściej zależy pacjentom.

Są to wypełnienia tzw. światłoutwardzalne (bądź potocznie ‘na światło’). Oznacza to, że są przygotowywane w specjalnych tubkach, gdzie mają konsystencję podobną do modeliny/plasteliny i po umieszczeniu porcji takiej plomby w ubytku dentysta musi naświetlić specjalną lampą polimeryzacyjną, aby wypełnienie stwardniało. Schemat zakładania wypełnienia kompozytowego został przedstawiony a artykule: Jak wygląda zakładanie plomby?.

Kompozyty cały czas są przedmiotem badań prowadzących do ich udoskonalenia. Spowodowało to, że w dzisiejszych czasach dentyści mają do wyboru kilkanaście rodzajów kompozytów o różnych właściwościach.

Istnieją też kompozyty chemoutwardzalne. Przygotowywane są w tubkach (w jednej jest płyn a w drugiej proszek), których zawartość należy zmieszać. Tak powstałą masę wkłada się do ubytku, gdzie pod wpływem reakcji chemicznych pomiędzy składnikami obu tubek wypełnienie twardnieje. Ten rodzaj kompozytów jest już znacznie rzadziej używany ze względu na brak wystarczająco zadowalającego efektu estetycznego.

Należy pamiętać, że plomby kompozytowe nie są wypełnieniami na całe życie i należy je wymieniać średnio co 3-5 lat.

Jaka jest cena plomby kompozytowej?

Koszty wypełnień są bardzo zróżnicowane, gdyż zależne są od głębokości i rozległości ubytku, konieczności zastosowania podkładu (ubytki głębokie), podania znieczulenia i przede wszystkim od rodzaju materiału użytego do wypełnienia.
Ceny w gabinetach prywatnych wahają się:

• 70 – 200 zł niewielka plomba
• 90 – 250 zł średniej wielkości plomba
• 100 – 350 zł rozległa plomba

Do ceny wypełnienia należy doliczyć jeszcze cenę znieczulenia od 20 do 100 zł.

Amalgamat jest to rodzaj plomby oparty na stopach metali, którego głównym składnikiem jest rtęć. Kiedyś powszechnie stosowany, w dzisiejszych czasach znacznie rzadziej wykorzystywany. Przyczyną spadku popularności amalgamatu jest przede wszystkim brak odpowiedniego efektu estetycznego. Są to tzw. czarne, bądź srebrne plomby, dlatego też nadają się jedynie do stosowanie na powierzchniach zębów bocznych, które są mniej widoczne.

Ze względu na swoją trwałość są to dobre wypełnienia, gdyż potrafią służyć pacjentowi nawet kilkanaście lat. Brak estetycznego wyglądu, możliwość przebarwiania tkanek zęba, jak i konieczność odpowiedniego opracowywania zęba sprawiły jednak, że amalgamaty zostały wyparte przez wypełnienia kompozytowe, bądź glassjonomery.

Jaki jest koszt wypełnienia amalgamatowego?

Wypełnienia te ze względu na niekorzystny efekt estetyczny są rzadko stosowane w gabinetach prywatnych.

Nadwrażliwość zębów (fachowo nazywana nadwrażliwością zębiny) objawia się dolegliwościami bólowymi związanymi z odsłonięciem zębiny i jej kanalików, która w normalnych warunkach przykryta jest przez szkliwo, bądź cement.

Najczęściej dotyczy miejsca w okolicach szyjki zęba, co spowodowane jest cofnięciem się dziąsła. Szyjka zęba jednak może być nie odsłonięta, a dolegliwości bólowe będą występowały. W takiej sytuacji przyczyną może być mikropęknięcie szkliwa, niezauważalne gołym okiem przez które bodźce przenikają i drażnią miazgę (nerw).

Innym rodzajem tego schorzenia jest nadwrażliwość po wybielaniu zębów.

Jakie są objawy nadwrażliwości zębów?

Charakterystycznym objawem jest bardzo silny ból na bodźce takie jak:

• zimne pokarmy i napoje (najczęściej)
• gorące, słodkie lub kwaśne posiłki
• szczotkowanie zębów
• wdychanie zimnego powietrza

Ból taki ustaje zaraz po zaprzestaniu działania bodźca.

Jaki są przyczyny nadwrażliwości?

Jak już wcześniej zostało wspomniane nadwrażliwość zębów jest spowodowana odsłonięciem zębiny, do którego dochodzi w wyniku utraty szkliwa (w obrębie korony zęba), bądź cementu (w obrębie korzenia).

Zębina zbudowana jest z widocznych tylko pod mikroskopem kanalików, które biegną od zewnętrznej powierzchni zęba do wewnętrznej, czyli w stronę miazgi (nerwu). Bodźce termiczne jak zimne, ciepłe, kwaśne, słodkie pokarmy powodują przemieszczanie się płynu zawartego w kanalikach zębiny, co powoduje drażnienie nerwów czuciowych w miazdze. Objawem tego zjawiska są silne dolegliwości bólowe.

Przyczyny odsłaniania się zębiny:

• Cofanie się dziąsła w wyniku choroby przyzębia (parodontoza), zaburzeń zgryzu, nieprawidłowego szczotkowania zębów. Odsłonięty korzeń przykryty jest cienką warstwą cementu, która przy szczotkowaniu, bądź np. spożywaniu twardych pokarmów może zostać utracona, co w konsekwencji powoduje ukazanie się powierzchni zębiny.
• Spożywanie dużej ilości kwaśnych pokarmów (soki i owoce cytrusowe ), choroba refleksowa żołądka, bądź bulimia prowadzą do zakwaszania środowiska jamy ustnej i rozpuszczania (erozja) szkliwa chroniącego zębinę.
• Bruksizm, zaciskanie zębów mogą powodować odpryskiwanie szkliwa.
• Nieprawidłowe szczotkowanie zębów przy użyciu szczoteczki o twardym włosiu i pasty o dużym czynniku ścieralności.

Jaki jest sposób leczenia nadwrażliwości?

Jest kilka metod leczenia nadwrażliwości zębiny. Jeżeli cofnięcie dziąsła jest niewielkie dentysta smaruje bolące miejsce preparatami fluoru o wysokim stężeniu, bądź specjalnie przygotowanymi preparatami do zwalczania nadwrażliwości zębiny.

Materiały te powodują powstanie kryształków, które osadzają się w kanalikach, zamykając ich światło i ograniczając przepływ płynu, co zmniejsza, a nawet eliminuje dolegliwości bólowe. Jeżeli te metody nie przynoszą pożądanego efektu, należy na odsłoniętą szyjkę zęba założyć plombę.

Gdy natomiast preparaty do zwalczania nadwrażliwości, bądź założenie wypełnienia nie przyniosą ulgi należy wtedy taki ząb przeleczyć kanałowo, tzn. usunąć z niego nerw. Taką decyzję stomatolog podejmuje dopiero w ostateczności, gdy inne metody zawodzą.

Ważne jest aby zwalczyć przyczynę powstawania nadwrażliwości, gdyż powyższe metody są jedynie leczeniem objawowym. Brak wyeliminowania przyczyny powodować będzie odsłanianie się zębiny na kolejnych, bądź nawet tych samych zębach (czyli np. może następować dalsze cofanie się dziąsła). Dlatego istotne jest przeprowadzenie odpowiedniej terapii profilaktycznej. Może to być leczenie ortodontyczne w przypadku zaburzeń zgryzu, bądź w sytuacji złych nawyków higienicznych instruktaż odpowiedniego szczotkowania zębów i zmiana szczoteczki na taką z miękkim włosiem.

Na rynku dostępne są różnego rodzaju pasty, płukanki i żele, których można używać w celu zmniejszenia dolegliwości spowodowanych nadwrażliwością zębiny. Nie może zastąpić to jednak wizyty u dentysty, gdyż tylko on będzie w stanie ocenić co jest przyczyną nadwrażliwości i jak jej skutecznie przeciwdziałać. Stomatolog zaleci jakiej pasty i szczoteczki powinniśmy używać oraz przeprowadzi instruktaż odpowiedniego szczotkowania.

Bruksizm jest schorzeniem coraz częściej spotykanym. Objawia się mimowlonym zgrzytaniem, badź zaciskaniem zębów. Najczęściej dzieje się to w nocy, choć nie wykluczone jest występowanie również w ciągu dniach. Zaburzenie to dotyka najczęściej ludzi młodych i jest wynikiem wzmożonego napięcia mięśni żwaczy oraz mięśni skroniowych, czyli mięśni narządu żucia.

Jakie są objawy bruksizmu?

Bruksizm najczęściej wykrywany jest przypadkowo. Objawy ogólne są na tyle niespecyficzne, że pacjent szukając pomocy trafia do różnego rodzaju specjalistów, którzy eliminują podejrzenie kolejnych chorób. Najczęściej w końcowym etapie poszukiwań pojawia się sugestia udania się do poradni stomatologicznej, gdzie lekarz stomatolog może ocenić obecność widocznych objawów bruksizmu w jamie ustnej.

Objawy ogólne:

• zgrzytanie zębami – szczególnie w nocy podczas snu; najczęściej to osoba śpiąca obok w łóżku zauważa (a raczej słyszy) tę nieprawidłowość
• zaciskanie zębów – również może odbywać się w nocy, ale oprócz tego pacjent powinien zwracać uwagę czy nie zauważa zaciskania zębów w ciągu dnia np. podczas czynności wymagających skupienia
• bóle głowy, karku, pleców (szczególnie po przespanej nocy)
• zaburzenia słuchu i bóle ucha
• przerost mięśni żwaczy i skroniowych, co objawia się tzw. kwadratowym wyglądem twarzy
• bolesność w okolicy przyczepu wyżej wymienionych mięśni

Objawy widoczne w jamie ustnej:

• ścieranie się zębów (powstają tzw. tarczki wyświechtania)
• pęknięcia szkliwa
• obnażanie się szyjek zębowych w wyniku cofania się dziąsła
• uszkodzenia zębów – najczęściej siekaczy
• udzkodzenia uzupełnień protetycznych w wyniku nadmiernego nacisku, który jest na nie wywierany
• ślady na policzkach powstałe w wyniku ich przygryzania

Jakie są przyczyny bruksizmu?

Przczyczyny bruskizmu nie są do końca wyjaśnione. Jako czynniki predysponujące do występowania tego zaburzenia uznaje się:

• nadmierny przewlekły stres, któremu poddany jest pacjent np. poprzez stresującą pracę
• wady zgryzu
• predyzpozycje rodzinne
• nerwice
• osobowość lękowa

Leczenie bruksizmu

Podjęcie leczenia bruksizmu jest niezwykle istotną rzeczą, gdyż w przeciwnym wypadku może skończyć się to utratą zębów oraz poważnymi zaburzeniami stawów skroniowo-żuchwowych, które mogą powodować uciążliwe dolegliwości bólowe.

Podstawą jest odnalezienie przyczyny choroby i próba jej zwalczenia.

Najczęściej stosowanymi metodami są:

• terapia relaksacyjna – szereg ćwiczeń relaksacyjnych, słuchanie muzyki relaksacyjne, spacery itp
• fizykoterapia – specjalistyczny masaż stawów skroniowo-żuchwowych
• szyna relaksacyjna – służąca bardziej do łagodzenia objawów aniżeli przeciwdziałania przyczynie. Jest to nakładka na zęby, którą pacjent nosi w nocy podczas snu oraz w ciągu dnia w sytuacjach, w których może sobie na to pozwolić, a odczuwa wzmożone napięcie mięśni narządu żucia. Stomatolog po zgłoszeniu się pacjenta i przeprowadzenia z nim wywiadu medycznego pobiera wycisk na podstawie którego zostaje wykonana szyna relaksacyjna w laboratorium. Może być ona wykonana z silikonu, bądź akrylu i być mniej lub bardziej sztywna. Wszystko zależy od sytuacji klinicznej i oceny lekarza, który rodzaj będzie najlepszy. Koszt takiej szyny to do 200 do 500 zł.
  
• leczenie ortodontyczne – w przypadku wad zgryzu
• wyrównanie linii zgryzu – poprzez założenie wypełnień, koron, bądź uzupełnień

Formówka jest to rodzaj narzędzia używanego przy zakładaniu plomby do ubytku znajdującego się na powierzchni stycznej zęba, czyli pomiędzy jednym a drugim zębem.

Potrzebna jest w celu odbudowania punktu stycznego pomiędzy zębami (występującego naturalnie u większości pacjentów), gdyż w przeciwnym przypadku będzie ‚wchodzić’ tam jedzenie, co może powodować dyskomfort dla pacjenta i nawracające podrażnienie dziąsła w tej okolicy.

Formówka składa się z trzymadełka, do którego mocuje się metalowy paseczek. Tak przygotowaną formówkę zakłada się na ząb (przypomina to trochę zakładanie pierścionka na palec). Po odpowiednim dopasowaniu paseczka dentysta przystępuje do zakładania plomby i po jej utwardzeniu zdejmuje paseczek.